Met Soldaat in verzet brengt De Theater BV een nieuwe toneelproductie dat op dinsdagavond in première ging in de Leidse Schouwburg. De voorstelling volgt op het eerdere succes Trompettist in Auschwitz, opnieuw met Soy Kroon en Thomas Cammaert in de hoofdrollen. Waar die productie al liet zien hoe effectief een kleinschalige vorm kan zijn, wordt die lijn hier doorgetrokken.
De voorstelling vertelt het waargebeurde verhaal van verzetsstrijder Jan Verleun, die in 1943 betrokken is bij aanslagen op onder anderen Hendrik Seyffardt en Folkert Posthuma. Wat volgt is een compacte vertelling waarin vooral de spanning en de consequenties van verzet centraal staan. De voortdurende dreiging, en de wetenschap dat verraad altijd op de loer ligt, krijgt extra lading door de terugkerende zin: “Er is altijd iemand die praat.”
Het spel van Soy Kroon en Thomas Cammaert vormt het kloppend hart van de voorstelling. Beiden vertolken meerdere rollen en nemen afwisselend ook de rol van Jan Verleun op zich. Dat vraagt om een actieve houding van het publiek, maar zorgt tegelijkertijd voor een gelaagde vertelling. De acteurs schakelen scherp tussen personages, wat dwingt tot geconcentreerd kijken.
Er is opnieuw gekozen voor een sober decor, zodat tekst en spel leidend blijven. Opvallend is de veelvuldige en creatieve inzet van camera’s. Met live videoprojecties wordt het spel voortdurend van nieuwe perspectieven voorzien.
Die aanpak komt bijzonder sterk naar voren in enkele sleutelscènes. De bomaanslag op het Rembrandttheater wordt op originele wijze verbeeld door de camera en door beide acteurs letterlijk het theater in te laten gaan, terwijl het verhaal van de plaatsing van de bom op rij 7 wordt verteld. Tegelijkertijd speelt de scène zich daadwerkelijk af op rij 7 in de zaal, waardoor publiek en spel op indringende wijze samenvallen. Ook de aanslag op Hendrik Seyffardt wordt uiterst precies opgebouwd: seconde voor seconde wordt de spanning opgevoerd, waarbij de verbeelding van de toeschouwer volledig wordt aangesproken.
Daarnaast maakt de voorstelling indruk met de verbeelding van de laatste fase van Verleuns leven. De ter dood veroordeling, van zijn gevangenschap in het Oranjehotel in Scheveningen tot aan de executie op de Waalsdorpervlakte, wordt indringend gebracht. De impact van deze slotscène is voelbaar in de zaal, waar het publiek zichtbaar aarzelt om het moment te doorbreken met applaus.
De spanning blijft gedurende de volledige speelduur van circa 1 uur en 15 minuten intact. Soldaat in verzet is daarmee een geconcentreerde en zorgvuldig opgebouwde voorstelling. Het sterke samenspel van de acteurs, de doordachte inzet van live camera’s en de heldere regie zorgen voor een indringende theaterervaring.
De voorstelling schetst daarbij een beeld van moed en opoffering, zonder dit te versimpelen. Niet zozeer de daad zelf staat centraal, maar wat die teweegbrengt en achterlaat. Daarmee laat Soldaat in verzet zien hoe gelaagd verzet kan zijn. De kern ligt niet in de daad, maar in wat die teweegbrengt en achterlaat. Een herinnering aan waarom we blijven herdenken.
En zoals de voorstelling zelf benadrukt: Er is altijd iemand die praat. Het is te hopen dat dat in dit geval gebeurt om deze productie verder te dragen, want dit is een voorstelling die het verdient om bekeken en besproken te worden. Soldaat in verzet is slechts 39 keer te zien.
Castfoto's: Musicalweb
Scenefoto's: Annemieke van der Togt
